Những nguyên nhân trực tiếp gây nhồi máu cơ tim cấp
Nhồi máu cơ tim cấp (đột quỵ tim) là tình trạng cơ tim bị thiếu máu nuôi và hoại tử do mạch vành (mạch máu nuôi cơ tim) bị tắc nghẽn đột ngột bởi cục huyết khối trong lòng mạch.
Nếu lưu lượng máu không được phục hồi nhanh chóng, cơn nhồi máu cơ tim cấp có thể gây tổn thương cơ tim vĩnh viễn và tử vong. Tại Mỹ, có khoảng 635.000 người bị nhồi máu cơ tim và khoảng 300.000 người bị nhồi máu cơ tim lần thứ hai mỗi năm. Cứ 7 trường hợp tử vong thì có một trường hợp do bệnh tim mạch, trong đó có nhồi máu cơ tim.
Nguyên nhân bệnh nhồi máu cơ tim thường bắt nguồn từ nhiều bệnh lý ở tim mạch và hoặc một số nguyên nhân nhiễm trùng khác dẫn đến.
1.1. Tắc nghẽn mạch vành
Đối với những bệnh nhân gặp tình trạng tắc nghẽn mạch vành tim do những mảng bám tích tụ bên trong thành động mạch dẫn đến tắc nghẽn, làm cản trở hoạt động lưu thông máu đến những cơ quan khác trong cơ thể. Tắc nghẽn mạch vành lâu ngày gây ra nhiều biến chứng như:
- Rối loạn nhịp tim: Một số các vấn đề về nhịp tim như rung nhĩ, block nhĩ thất, ngoại tâm thu thất, nhịp nhanh hoặc chậm, tạo ra môi trường cho sự loạn nhịp tim, gây ra những đe dọa đáng kể đến tính mạng của bệnh nhân.
- Hở van tim nặng: Hở van tim làm rối loạn chức năng co bóp của tâm thất trái, sa lá van hoặc dây chằng của van tim bị đứt, dẫn đến tăng kích thước của tim và có thể tiến triển thành suy tim.
- Biến chứng suy tim: Suy tim là biến chứng nguy hiểm thường xảy ra khi cơ tim bị thiếu máu kéo dài hoặc do cơn nhồi máu cơ tim.
- Đột tử: Khoảng 30-50% bệnh nhân mắc nhồi máu cơ tim cấp đều dẫn đến tình trạng đột tử trước khi kịp đưa vào bệnh viện cấp cứu.
1.2. Co thắt động mạch vành
Co thắt động mạch vành là hiện tượng bất thường khi các động mạch dẫn máu đến tim bị thắt chặt đột ngột. Những cơn co thắt thường diễn ra một cách nhanh chóng và không gây ra cảm giác đau đớn đặc trưng.
Cơn co thắt nếu kéo dài trong thời gian đủ lâu, người bệnh có thể trải qua cảm giác đau thắt ngực và thậm chí là nhồi máu cơ tim. Khác biệt với đau thắt ngực thông thường xảy ra khi vận động, co thắt động mạch vành thường xuất hiện khi nghỉ ngơi, đặc biệt là từ nửa đêm đến sáng sớm. Điều này còn được biết đến với tên gọi khác là đau thắt ngực Prinzmetal hoặc đau thắt ngực do co thắt mạch.
1.3. Một số bệnh nhiễm trùng
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh về sự liên quan giữa các bệnh nhiễm trùng có liên quan đến nguyên nhân gây ra các vấn đề về tim mạch. Trong đó, bệnh viêm phổi cấp là một trong những nguyên nhân tăng nguy cơ gây nên nhồi máu cơ tim.
Nhiễm trùng gây nên sự viêm nhiễm toàn thân làm kích thích hệ thống miễn dịch phản ứng một cách mạnh mẽ. Đồng thời, viêm nhiễm làm mềm và vỡ các mảng xơ vữa bên trong lòng động mạch gây tắc nghẽn động mạch. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Điều đó cho thấy việc quan tâm và quản lý những vấn đề tim mạch đối với bệnh nhân mắc các bệnh về nhiễm trùng là vô cùng quan trọng.
Xem thêm: 10 Dấu hiệu cảnh báo sớm nhồi máu cơ tim ở phụ nữ
Những yếu tố nguy cơ gây nhồi máu cơ tim cấp
1. Tuổi tác
Tuổi tác là một trong các yếu tố gây ảnh hưởng đến các bệnh lý về tim mạch, tuổi càng cao nguy cơ gặp các vấn đề về tim mạch càng cao. Đàn ông từ 45 tuổi và phụ nữ từ 55 tuổi, quá trình bơm máu và oxy cho các cơ quan trong cơ thể khó khăn hơn khiến hoạt động của tim cũng trở nên yếu dần. (1)
2. Giới tính
Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng các hormone như estradiol, estrone, testosterone và androstenedione có thể có vai trò quan trọng trong tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Những hormone giới tính này có thể gây một số vấn đề như cholesterol cao, huyết áp tăng, và béo phì, tất cả đều là những yếu tố nguy cơ cho sức khỏe tim mạch. Nhìn chung, nam giới có tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch cao hơn nữ giới.
3. Tiền sử gia đình mắc bệnh tim
Nếu trong gia đình bạn có người mắc bệnh tim sớm, xuất hiện trước 65 tuổi đối với nữ và trước 55 tuổi đối với nam thì bạn có thể có nguy cơ cao mắc bệnh tim do di truyền. Vì vậy, để hạn chế gặp phải những cơn đau tim trong tương lai bạn nên phòng ngừa bằng một số biện pháp bảo vệ sức khỏe tim mạch ngay bây giờ. (2)
4. Căng thẳng quá mức
Khi gặp căng thẳng quá mức huyết áp sẽ tăng cao, đây là một trong những nguyên nhân gây nhồi máu cơ tim. Cảm giác khó chịu, lo lắng, mất ngủ liên tục do căng thẳng gây ra không chỉ ảnh hưởng về mặt tinh thần mà còn khiến sức khỏe giảm sút, đặc biệt là các vấn đề về tim mạch cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
5. Sử dụng thuốc lá thời gian dài tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim
Thuốc lá gây ảnh hưởng trực tiếp đến các bệnh lý về tim. Những người hút thuốc lá là làm giảm nồng độ các yếu tố bảo vệ tim như cholesterol HDL và tăng nồng độ sản phẩm oxy hóa cholesterol LDL.
Các yếu tố này kết hợp cùng độc tố nicotin và CO làm thiếu máu cơ tim và co thắt mạch vạch dẫn đến tổn thương tim, tăng nguy cơ mắc các bệnh như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ, ung thư và một số bệnh lý về gan và phổi.
6. Huyết áp cao
Là một trong những nguyên nhân tại sao bị nhồi máu cơ tim, huyết áp tăng có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng về tim mạch.
Huyết áp chính là áp lực của dòng máu lên thành mạch, huyết áp tăng cao biểu thị sự tăng áp lực của dòng máu lên thành động mạch. Điều này đồng nghĩa với việc cơ tim phải phát triển dày hơn, cấu trúc tim phải thay đổi và hoạt động nhiều hơn để thắng được lực cản trong lòng mạch.
Những thay đổi này khiến người bệnh gặp triệu chứng đau tức ngực trái, khó thở, cảm thấy nặng ngực và mệt mỏi khi gắng sức. Đây là những dấu hiệu cho thấy chức năng tim và hệ thống tuần hoàn tim bị rối loạn dẫn đến bệnh nhân thường gặp các cơn đau tim nguy cơ gây nên nhồi máu cơ tim và suy tim.
7. Cholesterol cao
Hàm lượng cholesterol tăng cao trong máu có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe. Khi cholesterol cao, các mảng lipid, cholesterol, và các chất khác sẽ bị lắng động tạo ra các mảng xơ vữa, làm thành mạch trở nên dày và cứng hơn.
Những mảng xơ vữa này có thể bị vỡ, tạo thành các cục máu đông, gây tắc nghẽn động mạch. Điều này có thể dẫn đến thiếu máu cho các cơ quan được cung cấp máu bởi động mạch đó, bao gồm cả tim, não và động mạch chủ.
Các biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra, bao gồm: Nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ… Những vấn đề này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, thậm chí tử vong.
8. Béo phì
Béo phì là một trong những nguy cơ gây nên các bệnh lý về tim mạch. Người bị béo phì thường liên quan đến tình trạng huyết áp cao, bệnh tiểu đường, cholesterol tốt thấp, cholesterol xấu cao,…
Cơ thể khi tích nhiều chất béo và mỡ dẫn đến tăng thể tích của máu khiến tim đập nhanh hơn lâu ngày dẫn đến suy tim. Chất béo tăng lên nhiều còn làm tăng mức độ viêm nhiễm, khả năng kháng insulin làm thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch biến chứng lâu ngày gây nhồi máu cơ tim.
Để phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ gặp các bệnh về tim mạch người bệnh cần kiểm soát và duy trì trọng lượng sao cho chỉ số BMI khoảng dưới 23 là phù hợp.
9. Bệnh tiểu đường
Nguy cơ bệnh nhân đái tháo đường mắc bệnh động mạch vành gấp 2 – 4 lần so với người bình thường dẫn đến tăng biến chứng nhồi máu cơ tim gây nguy hiểm thậm chí là dẫn đến tử vong.
Tỷ lệ nhồi máu cơ tim ở bệnh nhân tiểu đường nguy hiểm hơn do thường đến đột ngột, thầm lặng và ít các dấu hiệu báo trước.
10. Sử dụng ma túy
Cocain và amphetamine là chất kích thích có trong ma túy, nguyên nhân dẫn đến nhồi máu cơ tim do tình trạng co thắt động mạch vành và gây ra các cơn đau tim. Những chất kích thích này ảnh hưởng trực tiếp lên tim khiến nhịp tim tăng đột ngột, làm đau thắt ngực và dẫn đến nhồi máu cơ tim.
Người sử dụng ma túy có nguy cơ gặp các rối loạn đe dọa đến tính mạng chỉ sau 1 giờ sử dụng khi nồng độ các chất kích thích đạt tối đa trong máu.
11. Tiền sản giật
Theo nghiên cứu của Đại học Keele từ Anh Quốc đã chỉ ra rằng phụ nữ mắc bệnh tiền sản giật trong thai kỳ có khả năng mắc bệnh về tim mạch gấp 4 lần so với người bình thường.
Nghiên cứu cũng phát hiện huyết áp và protein trong nước tiểu ở phụ nữ mang thai bị tiền sản giật tăng cao sẽ dễ mắc một số bệnh trong tương lai như: Rối loạn nhịp tim, đột quỵ và có nguy cơ phát triển thành bệnh đái tháo đường.
