1. Polyp dạ dày là gì và có nguy hiểm không?
Polyp dạ dày là các khối mô xuất hiện do tình trạng tăng sinh bất thường của lớp niêm mạc dạ dày. Theo Cedars-Sinai (Hoa Kỳ), hầu hết polyp mang tính chất lành tính và thường không gây biểu hiện triệu chứng cụ thể, tuy nhiên một số có thể phát triển thành ung thư. Ước tính 6 đến 10 phần trăm các polyp dạ dày có khả năng phát triển thành ung thư.
Mức độ nguy hiểm của polyp dạ dày phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại polyp, kích thước, số lượng cũng như đặc điểm mô học. Trong đa số trường hợp, các polyp có kích thước nhỏ, xuất hiện đơn lẻ và không kèm loạn sản thường ít gây ảnh hưởng và được xem là tương đối an toàn. Tuy nhiên, một số dạng polyp nhất định, điển hình như polyp tuyến hoặc polyp có biểu hiện loạn sản, lại tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
2. Triệu chứng polyp dạ dày
Đa phần các trường hợp mắc bệnh polyp dạ dày đều không có triệu chứng. chúng thường phát hiện tình cờ khi người bệnh đi kiểm tra về các vấn đề khác của dạ dày. Tuy nhiên, một số dấu hiệu có thể nhận biết gồm:
- Khó tiêu
- Trào ngược axit
- Ợ nóng
- Đau bụng
- Ăn mau no
- Mệt mỏi
- Khi polyp lớn có thể gây chảy máu gây thiếu máu, hoặc gây tắc nghẽn đường tiêu hóa.
3. Nguyên nhân gây polyp dạ dày
Polyp dạ dày được hình thành để phản ứng với các tổn thương trên niêm mạc bao tử. Một số nguyên nhân phổ biến phải kể đến gồm:
Viêm dạ dày mãn tính: Tình trạng này dẫn đến sự hình thành của các polyp và u tuyến tăng sản, tuy nhiên đa phần không có khả năng phát triển thành ung thư, ngoại trừ những khối tế bào lớn hơn 1 cm.
Bệnh đa polyp gia đình: Đây là hội chứng di truyền hiếm gặp, khiến một số tế bào nhất định trên niêm mạc bên trong dạ dày hình thành polyp (polyp tuyến cơ). Bệnh đa polyp tuyến gia đình cũng có thể gây ra u tuyến.
Lạm dụng một số loại thuốc dạ dày: Polyp tuyến cơ thường xuất hiện phổ biến ở những người thường xuyên sử dụng các loại thuốc ức chế bơm Proton để giảm axit dạ dày. Những polyp này thường có kích thước nhỏ và không phải là nguyên nhân đáng lo ngại.
4. Các loại polyp dạ dày
Polyp dạ dày được phân chia làm 3 loại chính. Cụ thể bao gồm:
4.1. Polyp tuyến đáy vị
Polyp tuyến đáy vị là polyp dạ dày phổ biến nhất. Chúng thường xuất hiện ở đáy hoặc phần trên của dạ dày. Khi nội soi chúng ta có thể nhìn thấy polyp, loại polyp này thường nhỏ, phẳng hoặc nhô cao. Những polyp này hiếm khi phát triển thành ung thư. Polyp tuyến đáy vị thường liên quan đến việc sử dụng thuốc ức chế bơm proton lâu ngày. Trong những trường hợp đó, bác sĩ có thể khuyên bệnh nhân ngừng dùng thuốc. (2)
4.2. Polyp tăng sản
Đây là loại polyp dạ dày phổ biến thứ hai, sau polyp tuyến đáy vị. Khối tế bào này thường xuất hiện ở dạng có cuống hoặc không cuống, với đường kính nhỏ hơn 2cm, phát triển theo từng chùm và nằm rải rác khắp nơi trong dạ dày, thậm chí là gần các vết loét. (3)
Về mặt mô học, đây là sự gia tăng của các tế bào Foveolar tại bề mặt, tạo ra thành hình xoắn ốc kéo dài và đi sâu vào lớp đệm. Polyp tăng sản dạ dày có thể chứa các tuyến môn vị, tế bào chính, tế bào thành đồng thời biểu hiện mô học có thể trùng lặp với các khối u phổi lành tính (Hamartomas) và tình trạng viêm.
Với polyp tăng sản, biểu mô bề mặt cũng có thể bị bào mòn hoặc loét dẫn đến xuất huyết tiêu hóa. Đó cũng là lý do tại sao những khối tế bào này thường có mối quan hệ chặt chẽ với chứng rối loạn gây viêm hoặc kích thích bao tử (viêm dạ dày mãn tính, viêm dạ dày do H. pylori, thiếu máu ác tính…). Trường hợp do vi khuẩn H. pylorivi, việc điều trị thành công sẽ giúp làm lành các polyp tăng sản.
Thông thường, nguy cơ ung thư liên quan đến loại polyp này không cao nhưng có thể dẫn đến u ác tính trên niêm mạc dạ dày, đặc biệt là khi người bệnh bị viêm bao tử mãn tính. Trong trường hợp này, bác sĩ có thể sẽ tiến hành sinh thiết nhiều vùng xung quanh Polyp.
4.3. Polyp u tuyến
Đây là loại polyp tân sinh phổ biến nhất, thường được tìm thấy ở gần đáy bao tử và là khởi đầu cho ung thư dạ dày cũng như một số vị trí khác trong cơ thể. Về mặt mô học, polyp u tuyến được phân loại tương tự như u tuyến ở đại tràng với dạng hình ống, nhung mao và nhánh. Khối tế bào này thường phân bổ đơn độc, nhiều nhất nhất là trong khoang nhưng cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên dạ dày. Về mặt nội soi, polyp u tuyến thường không cuống và có kích thước lớn.
Tình trạng viêm dạ dày thể teo và chuyển sản ruột có tỉ lệ liên quan cao đến sự phát triển của loại polyp này. Ngoài ra, polyp u tuyến lớn hơn 2cm với mô học dạng nhung mao có nguy cơ cao dẫn đến ung thư, cụ thể từ khoảng 28 – 40%. Đối với trường hợp này, bác sĩ cần thực hiện thêm các xét nghiệm để chẩn đoán chính xác, đảm bảo quá trình điều trị hiệu quả. Ngoài ra, việc cắt bỏ tất cả các polyp cũng có thể được tiến hành để hạn chế làm tăng nguy cơ ung thư. Quá trình này thường được thực hiện bằng ống nội soi, thậm chí là phẫu thuật nếu số lượng polyp lớn hoặc ung thư đã bắt đầu di căn.
Polyp u tuyến thường xuất hiện phổ biến ở các quốc gia có tỷ lệ ung thư dạ dày cao như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản… Chưa kể, tỉ lệ mắc phải ở phương Tây cũng đã chiếm từ 6 – 10% trong tổng số trường hợp phát hiện polyp.
5. Phòng ngừa polyp dạ dày như thế nào?
Polyp dạ dày thường xuất phát từ trạng thái lành tính, tuy nhiên về lâu dài, một vài trường hợp có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Do đó, việc phòng ngừa từ sớm là rất cần thiết. Một số hướng dẫn hữu ích gồm:
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể gây ra polyp dạ dày
- Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc ức chế bơm Proton, chỉ dùng khi được bác sĩ chỉ định
- Duy trì cân nặng hợp lý cũng là một cách để bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ thể khỏe mạnh
- Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện polyp bao tử sớm, giúp quá trình điều trị hiệu quả và thuận lợi hơn
- Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa về tiền sử bệnh lý của bản thân cũng như gia đình nhằm xác định nguy cơ hình thành polyp dạ dày.
- Duy trì chế độ ăn uống hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng để giảm thiểu tối đa các vấn đề về đường tiêu hóa như khó tiêu, trào ngược…
